Phubbing: waarom die telefoon aan tafel je relatie meer kan kosten dan je denkt

Je vertelt over je dag, en halverwege je zin zie je de blik van je partner afglijden naar het scherm. Een melding, even snel kijken. Het duurt maar een paar seconden, maar het gevoel blijft hangen: ben ik nu minder belangrijk dan dat bericht? Dit verschijnsel heeft een naam: phubbing. Het gebeurt aan de eettafel, op de bank, in bed en zelfs midden in een gesprek dat er eigenlijk toe doet.

Veel stellen herkennen het, en vaak doen beide partners het. Toch voelt het voor degene die genegeerd wordt meestal anders dan voor degene die 'heel even' kijkt. In dit artikel lees je wat onderzoek zegt over phubbing en relatietevredenheid, waarom je die uitkomst met enige voorzichtigheid moet lezen en hoe je er samen op een rustige manier iets aan kunt doen, zonder dat het een strijd om de telefoon wordt.

Wat is phubbing precies?

In wetenschappelijk onderzoek wordt partner-phubbing omschreven als het gedrag waarbij de ene partner de andere verwaarloost tijdens het samenzijn, doordat hij of zij de aandacht op de telefoon richt. Het gaat dus niet om telefoongebruik op zich, maar om telefoongebruik op momenten waarop je eigenlijk samen bent.

Denk aan situaties als:

• Tijdens het eten berichten lezen of beantwoorden.
• Scrollen terwijl je partner iets vertelt en alleen 'hm hm' terugzeggen.
• De telefoon zichtbaar op tafel leggen en bij elke trilling oppakken.
• In bed nog lang op je scherm zitten terwijl je partner naast je ligt en contact zoekt.

Naast phubbing kom je in onderzoek ook de term technoference tegen. Beide begrippen gaan over technologie die het samenzijn verstoort. Ze overlappen, maar onderzoekers benadrukken dat het om verschillende verschijnselen gaat die ook op een iets andere manier worden gemeten.

Wat zegt onderzoek over phubbing en je relatie?

Chinese onderzoekers van de School of Psychology van Southwest University in Chongqing brachten de beschikbare studies samen in een meta-analyse, gepubliceerd in het Journal of Happiness Studies. In een meta-analyse worden de resultaten van meerdere onderzoeken gecombineerd, zodat je een betrouwbaarder totaalbeeld krijgt dan uit een enkele studie.

Ze zochten systematisch naar studies die vóór november 2024 waren verschenen. Uiteindelijk namen ze 29 studies mee, met samen 9077 deelnemers. De afzonderlijke studies varieerden in omvang van 88 tot 985 deelnemers.

De uitkomst: er is een negatief verband tussen partner-phubbing en relatietevredenheid (r = -0,204). Simpel gezegd: in relaties waarin meer phubbing voorkomt, is de relatietevredenheid gemiddeld lager.

Een verband, geen bewijs van oorzaak

Dit is belangrijk om goed te begrijpen. Het onderzoek laat een samenhang zien, geen oorzaak. Het zegt niet dat de telefoon de relatie slechter maakt. Het verband kan in theorie ook andersom lopen: iemand die minder tevreden is in de relatie, pakt misschien sneller de telefoon. Of er speelt iets anders mee, zoals stress of vermoeidheid, dat zowel het telefoongebruik als de stemming in de relatie beïnvloedt. Welke verklaring klopt, kun je uit deze cijfers niet afleiden.

Hoe groot is dat verband?

Een r van -0,204 geldt als een klein tot matig verband. De telefoon is dus geen verklaring voor alles wat er in een relatie gebeurt. Tegelijk is het geen verwaarloosbaar verband. Phubbing is vooral één puzzelstukje, maar wel een stukje waar je zelf invloed op hebt.

Maakt het uit hoe je het noemt?

Opvallend is dat de onderzoekers vonden dat de gebruikte begrippen, zoals 'phubbing' en 'technoference', invloed hebben op de sterkte van het gevonden verband. Daarom pleiten ze voor duidelijkere definities en metingen in toekomstig onderzoek. Voor jou betekent dat vooral: de precieze cijfers zijn nog in ontwikkeling, maar de richting van het verband is duidelijk.

Waarom het zo kan schuren

Los van onderzoek herkennen veel mensen het gevoel dat phubbing oproept. Aandacht is in een relatie een belangrijke manier om te laten merken dat de ander ertoe doet. Wie iets vertelt en ziet dat de ander naar een scherm kijkt, kan dat ervaren als een klein 'nee'. Eén keer is dat geen probleem, maar als het een patroon wordt, kan het gevoel ontstaan dat je er niet echt toe doet.

Vaak zit de pijn dus niet in de telefoon zelf, maar in het gevoel niet gehoord te worden. Herken je dat, dan vind je in ons artikel over wat je kunt doen als je partner niet naar je luistert meer handvatten. En merk je dat jullie steeds meer langs elkaar heen leven, lees dan ook over emotionele afstand in je relatie.

Voor degene die phubbt, voelt het meestal heel anders. 'Ik keek alleen even naar het weer' of 'het was mijn werk'. Daar zit geen kwade bedoeling achter. Juist daarom loopt het gesprek erover zo snel vast: de een voelt zich genegeerd, de ander voelt zich onterecht beschuldigd.

Zo pak je het samen aan

Het doel is niet om de telefoon uit je leven te bannen, maar om samen te bepalen wanneer jullie echt voor elkaar beschikbaar zijn. Deze stappen helpen daarbij.

1. Kijk eerst naar jezelf. Let een paar dagen op je eigen gewoontes. Wanneer pak jij de telefoon tijdens het samenzijn? Vaak zie je bij de ander sneller wat je zelf ook doet.
2. Kies een rustig moment. Begin het gesprek niet op het moment dat je partner net op de telefoon zit en jij geïrriteerd bent. Een kalm moment geeft meer ruimte om echt te luisteren.
3. Praat vanuit jezelf. Zeg bijvoorbeeld: 'Als ik iets vertel en jij kijkt op je telefoon, voel ik me even niet belangrijk. Kunnen we daar samen iets op verzinnen?' Dat werkt beter dan 'Jij zit ook altijd op dat ding.' Meer over deze manier van praten lees je in ons artikel over communicatie in je relatie.
4. Maak concrete afspraken. Spreek bijvoorbeeld af dat de telefoon tijdens het eten weg ligt, of dat het eerste halfuur na thuiskomst schermvrij is. Hoe concreter, hoe makkelijker vol te houden.
5. Zet meldingen uit. Een telefoon die niet trilt of oplicht, trekt minder aandacht. Denk aan stille modus of de telefoon in een andere kamer.
6. Kondig het aan als je moet kijken. Soms is een bericht echt belangrijk. 'Ik moet even dit appje van mijn moeder beantwoorden, daarna ben ik er weer' voelt heel anders dan zwijgend gaan typen.
7. Evalueer na een paar weken. Bespreek wat werkt en wat niet. Pas de afspraken aan zonder elkaar de les te lezen over wie zich er niet aan hield.

Wanneer is het meer dan een telefoonprobleem?

Soms is de telefoon een uitlaatklep voor iets wat dieper zit. Dat kan het geval zijn als:

• afspraken over telefoongebruik steeds niet lukken en het gesprek erover telkens uitloopt op ruzie;
• een van jullie de telefoon lijkt te gebruiken om contact of moeilijke gesprekken te vermijden;
• er ook buiten de telefoon weinig echte verbinding meer is;
• er wantrouwen meespeelt over met wie de ander contact heeft.

Herken je dit, dan kan het helpen om er met een professional naar te kijken. Een therapeut kan jullie helpen om te ontdekken wat er onder het telefoongedrag zit en hoe jullie weer dichter bij elkaar komen. Je vindt een relatietherapeut bij jou in de buurt in onze gids.

Wat betekent phubbing?

Phubbing is het gedrag waarbij je je partner verwaarloost tijdens het samenzijn, doordat je je aandacht op je telefoon richt. Het gaat dus om telefoongebruik op momenten waarop je eigenlijk samen bent.

Maakt phubbing mijn relatie slechter?

Dat weten we niet zeker. Een meta-analyse van 29 studies vond een verband tussen partner-phubbing en lagere relatietevredenheid, maar een verband is geen bewijs dat het een het ander veroorzaakt. Het kan ook andersom werken, of er kan een andere factor meespelen.

Hoe sterk is het verband tussen phubbing en relatietevredenheid?

De meta-analyse vond een correlatie van r = -0,204. Dat is een klein tot matig verband: de telefoon verklaart dus lang niet alles, maar het is ook niet niets.

Hoe begin ik het gesprek zonder dat het ruzie wordt?

Kies een rustig moment, praat vanuit je eigen gevoel in plaats van verwijten te maken en stel samen afspraken voor. Kijk ook eerlijk naar je eigen telefoongebruik, zodat het een gezamenlijk project wordt.

Wanneer is hulp van een relatietherapeut zinvol?

Als afspraken telkens mislukken, het onderwerp steeds tot ruzie leidt of de telefoon lijkt te dienen om contact te vermijden, kan een relatietherapeut helpen om te zien wat er dieper speelt.