Jullie breinen lopen meer synchroon (als het goed gaat)

Je kent het misschien: een gesprek met je partner waarin alles klopt. Jullie vullen elkaar aan, lachen om hetzelfde en voelen precies aan wat de ander bedoelt. En je kent waarschijnlijk ook het tegenovergestelde: een gesprek waarin jullie langs elkaar heen praten en allebei steeds geïrriteerder raken. Dat verschil voel je. Maar is het ook ergens te zien?

Een recent onderzoek bij stellen probeerde precies dat zichtbaar te maken, door de hersenactiviteit van beide partners tegelijk te meten terwijl ze met elkaar in gesprek waren. De uitkomst is interessant, maar het is belangrijk om goed te lezen wat er wel en niet is gevonden. In dit artikel leggen we uit wat de onderzoekers deden, wat het betekent en wat je er in je eigen relatie mee kunt. De praktische tips verderop zijn algemene adviezen over afstemmen: die komen niet uit het onderzoek zelf.

Wat is er onderzocht?

Onderzoekers rond Isabella Schneider publiceerden in het tijdschrift Social Cognitive and Affective Neuroscience een studie met de titel Positive interactions and active mentalizing facilitate inter-brain synchronization in couples. Voor dit artikel hebben we alleen de samenvatting (de abstract) gelezen, niet het volledige artikel. Details over bijvoorbeeld de precieze opzet of de deelnemers laten we daarom weg.

Volgens de samenvatting deden 42 stellen mee. Terwijl ze opdrachten deden die leken op natuurlijke, alledaagse interacties, werd bij beide partners tegelijk de hersenactiviteit gemeten met EEG (elektro-encefalografie). Die methode, waarbij je meerdere mensen tegelijk meet, heet hyperscanning.

De onderzoekers keken naar twee dingen:

• Gedrag: hoe wederkerig de interactie was (reageren partners op elkaar en sluiten ze op elkaar aan?) en hoeveel negatieve toestanden er waren.
• Hersenen: in hoeverre de hersenactiviteit van de twee partners met elkaar samenhing. Dat noemen ze inter-brain synchronization, oftewel synchronisatie tussen breinen. Ze bekeken dat in drie frequentiebanden van hersengolven: theta, alpha en beta.

Positieve gesprekken: meer wederkerigheid en meer samenhang

Positieve interacties gingen volgens de samenvatting gepaard met meer wederkerigheid en minder negatieve toestanden dan negatieve interacties. Dat is op zich niet verrassend: in een fijn gesprek reageer je makkelijker op elkaar.

Interessanter is wat er in de hersenen gebeurde. Tijdens positieve interacties was de synchronisatie tussen de breinen van de partners in de beta-band duidelijk hoger dan tijdens negatieve interacties. Simpel gezegd: als het gesprek goed liep, liep de gemeten hersenactiviteit van beide partners in die frequentieband meer in de pas.

Je in de ander verplaatsen: ook meer samenhang

Daarnaast vergeleken de onderzoekers mentaliseren met tellen. Mentaliseren betekent dat je actief nadenkt over wat er in de ander omgaat: wat denkt, voelt of bedoelt de ander? Tijdens mentaliseren was de synchronisatie tussen de breinen hoger dan tijdens tellen, en wel in zowel de alpha- als de beta-band. De onderzoekers concluderen dat actief sociaal-cognitief denkwerk samengaat met meer neurale afstemming tussen partners.

Hun algemene conclusie: synchronisatie tussen breinen lijkt een gevoelige maat te zijn voor hoe goed partners op sociaal vlak op elkaar afgestemd zijn, zowel wat betreft de toon van het gesprek als de mate waarin ze zich in elkaar verplaatsen.

Wat betekent dit wel, en wat niet?

Het is verleidelijk om hier grote conclusies aan te verbinden, zoals "zorg dat jullie breinen synchroon lopen en je relatie wordt beter". Dat zegt het onderzoek niet. Een paar kanttekeningen:

• Het is een meting, geen trucje. De onderzoekers zien synchronisatie als een signatuur of marker: iets wat je kunt meten en wat samenhangt met hoe een interactie verloopt. Het is geen knop waar je aan kunt draaien.
• Samenhang is geen oorzaak. Uit de samenvatting blijkt niet dat synchronisatie een relatie verbetert, of dat een betere relatie tot meer synchronisatie leidt. Het gaat om wat er gemeten werd tijdens bepaalde soorten interacties.
• Het ging om korte momenten. Er werd gekeken naar hersenactiviteit tijdens specifieke opdrachten, niet naar hoe relaties zich over langere tijd ontwikkelen.
• We kennen alleen de samenvatting. Belangrijke details, zoals wie de deelnemers waren en hoe de opdrachten precies werkten, staan in het volledige artikel, dat wij niet hebben gelezen.

Wat je er wel uit kunt halen: het gevoel dat je soms hebt van "we zitten op één lijn" is niet alleen iets vaags. Er lijkt ook op het niveau van de hersenen iets te gebeuren wat samenhangt met hoe positief een gesprek is en hoe actief je met de ander bezig bent. Dat is een mooie aanleiding om eens stil te staan bij hoe jullie met elkaar praten.

Zo stem je in de praktijk beter op elkaar af

De onderstaande tips komen niet uit het onderzoek. Het zijn algemene, praktische adviezen die passen bij het idee van echt afstemmen en je in de ander verplaatsen. Je hebt er geen hersenscanner voor nodig.

1. Kies een rustig moment. Een belangrijk gesprek tussen de afwas en het naar bed brengen van de kinderen loopt zelden goed. Spreek af wanneer jullie even echt tijd hebben, zonder telefoon in de hand.
2. Luister om te begrijpen, niet om te antwoorden. Merk je dat je al je reactie aan het bedenken bent terwijl je partner nog praat? Probeer dat los te laten. Herken je juist dat jij je niet gehoord voelt, lees dan ook ons artikel over wat je kunt doen als je partner niet luistert.
3. Vraag door naar wat er achter de woorden zit. Dit is in feite mentaliseren in de praktijk. Vraag bijvoorbeeld: "Wat maakt dit zo belangrijk voor je?" of "Hoe voelde dat voor jou?" Ga ervan uit dat je het antwoord nog niet weet.
4. Vat samen wat je hoort. "Als ik je goed begrijp, voel je je vooral alleen staan in de zorg voor het huishouden. Klopt dat?" Zo check je of je de ander echt snapt, en voelt je partner zich gezien.
5. Benoem je eigen gevoel. Afstemmen werkt twee kanten op. Je partner kan zich alleen in jou verplaatsen als jij laat zien wat er in je omgaat. Vind je dat lastig? Ons artikel over gevoelens uitspreken in je relatie helpt je op weg.
6. Let op de toon. Verwijten, sarcasme en zuchten maken een gesprek snel negatief. Probeer te praten vanuit jezelf ("ik merk dat ik...") in plaats van vanuit beschuldigingen ("jij doet altijd...").
7. Neem pauze als het escaleert. Merk je dat jullie allebei in de verdediging schieten? Stel dan voor om even te stoppen en later verder te praten. Spreek ook echt af wanneer dat is.
8. Maak ruimte voor fijne momenten. Niet elk gesprek hoeft over problemen te gaan. Samen lachen, iets leuks bespreken of gewoon even bijpraten hoort er ook bij.

Wil je meer lezen over hoe je gesprekken in het algemeen soepeler laat lopen? Bekijk dan ons artikel over communicatie in je relatie.

Wanneer is hulp zinvol?

Soms lukt het ondanks goede bedoelingen niet om uit een negatief patroon te komen. Gesprekken lopen steeds op dezelfde manier vast, jullie begrijpen elkaar niet meer of één van jullie trekt zich terug. Dat betekent niet dat jullie relatie mislukt is. Het kan wel een teken zijn dat het fijn is om er iemand bij te halen die met een frisse blik meekijkt.

Een relatietherapeut kan jullie helpen om patronen te herkennen, beter naar elkaar te luisteren en weer contact te maken. Je vindt een relatietherapeut bij jou in de buurt in onze gids.

Lopen de breinen van partners echt synchroon?

In het onderzoek werd gemeten in hoeverre de hersenactiviteit van twee partners met elkaar samenhing. Die samenhang was in de beta-band hoger tijdens positieve interacties dan tijdens negatieve. Het gaat dus om een meetbare mate van samenhang, niet om breinen die precies hetzelfde doen.

Wordt mijn relatie beter als ik meer synchroon wil lopen met mijn partner?

Dat blijkt niet uit het onderzoek. De synchronisatie is een meting van hoe een interactie verloopt, geen techniek om je relatie te verbeteren. Wat je wel kunt doen, is werken aan goed luisteren en je in de ander verplaatsen. Dat is een algemeen advies dat los staat van het onderzoek.

Wat is mentaliseren precies?

Mentaliseren betekent dat je actief nadenkt over wat er in een ander omgaat: wat denkt, voelt of bedoelt die persoon? In het onderzoek ging mentaliseren gepaard met meer synchronisatie tussen de breinen van partners dan tellen.

Hoeveel stellen deden er mee aan het onderzoek?

Volgens de samenvatting deden 42 stellen mee. Hun hersenactiviteit werd tegelijk gemeten met EEG terwijl ze opdrachten deden die leken op alledaagse interacties.

Wanneer kan ik beter hulp zoeken?

Als jullie gesprekken steeds op dezelfde manier vastlopen en het jullie samen niet lukt om daar uit te komen, kan een relatietherapeut helpen. In onze gids vind je relatietherapeuten in heel Nederland.