Je partner drinkt meer dan goed is, gokt, gebruikt drugs of kan niet van een scherm of game afblijven. Je maakt je zorgen, je ergert je en je voelt je steeds vaker alleen in de relatie. Misschien dek je je partner af tegenover familie of vrienden, of controleer je stiekem hoeveel er gedronken of uitgegeven is. Leven met een partner met een verslaving is zwaar, en het is begrijpelijk dat je niet weet wat je moet doen. In dit artikel lees je wat een verslaving met jullie relatie doet, wat je wel en niet in de hand hebt, hoe je goed voor jezelf zorgt en waar je terechtkunt voor hulp, met voorbeelden en oefeningen.
Wat een verslaving met je relatie doet
Een verslaving neemt veel ruimte in. De gedachten, tijd en soms het geld van je partner gaan steeds meer naar het middel of het gedrag. Voor jou betekent dat vaak dat afspraken niet worden nagekomen, dat er geheimen zijn en dat je je steeds meer verantwoordelijk voelt voor alles. Vertrouwen raakt beschadigd, omdat beloftes steeds opnieuw worden gebroken. En vaak praat je er met niemand over, uit schaamte of loyaliteit.
Herkenbare patronen
- Je past je leven aan om conflicten of ontsporingen te voorkomen.
- Je verzint excuses voor je partner tegenover anderen.
- Je houdt bij hoeveel er gebruikt of uitgegeven wordt.
- Je voelt je afwisselend boos, schuldig, verdrietig en hoopvol.
- Je eigen behoeften raken op de achtergrond.
Wat je wel en niet in de hand hebt
Een van de moeilijkste dingen is accepteren dat je de verslaving van je partner niet kunt oplossen. Je kunt niet voor je partner stoppen, hoe graag je ook wilt. Wat je wel in de hand hebt, is hoe jij reageert, welke grenzen je stelt en hoe je voor jezelf zorgt. Dat klinkt misschien hard, maar het geeft ook rust. Je hoeft niet langer alles te dragen.
Stoppen met afdekken
Uit liefde of schaamte vangen partners vaak de gevolgen op. Je belt de werkgever dat je partner ziek is, je betaalt schulden af of je ruimt op na een avond. Daardoor merkt je partner de gevolgen van het eigen gedrag minder. Het kan helpen om daar bewust mee te stoppen, niet als straf, maar om de verantwoordelijkheid terug te leggen waar die hoort.
Oefening: mijn cirkel van invloed
Teken twee cirkels op een vel papier. Schrijf in de binnenste cirkel alles waar jij invloed op hebt, zoals je eigen gedrag, je grenzen en wie je om steun vraagt. Schrijf in de buitenste cirkel wat buiten jouw invloed ligt, zoals of je partner drinkt of gokt. Kijk welke dingen je nu probeert te regelen die eigenlijk in de buitenste cirkel staan, en kies één ding om los te laten.
Het gesprek aangaan
Praten over een verslaving werkt het best op een rustig moment, niet als je partner onder invloed is of net iets is misgegaan. Vertel wat je ziet en wat het met je doet, zonder etiketten of verwijten. Bijvoorbeeld: "Ik zie dat je de laatste maanden bijna elke avond drinkt. Ik maak me zorgen en ik voel me vaak alleen. Ik wil graag dat je er hulp voor zoekt." Verwacht niet dat het eerste gesprek alles verandert. Ontkenning of boosheid is een veelvoorkomende reactie.
Denk aan Linda, wiens man steeds meer geld verloor met online gokken. Lange tijd vulde ze stilletjes de rekening aan. Toen ze daarmee stopte en hem vertelde dat ze dat niet meer zou doen, werd hij boos. Een paar weken later zocht hij toch contact met zijn huisarts. Linda zocht zelf steun bij een vriendin en bij een groep voor naasten.
Goed voor jezelf zorgen
Als partner van iemand met een verslaving vergeet je jezelf vaak. Toch heb je juist nu steun nodig. Praat met mensen die je vertrouwt, houd vast aan dingen die je energie geven en zoek contact met anderen in dezelfde situatie. Veel instellingen voor verslavingszorg hebben informatie en steun voor naasten. Je huisarts kan je daarover meer vertellen.
Oefening: mijn eigen lijstje
Schrijf vijf dingen op die jou rust of plezier geven en die niets met je partner te maken hebben, zoals sporten, een vriendin bellen of een wandeling. Plan er deze week minstens twee in je agenda. Merk op hoe het voelt om even niet met de zorgen bezig te zijn.
Welke hulp past
Voor de verslaving zelf is persoonlijke hulp nodig, via de huisarts of de verslavingszorg. Als partner kun je daarnaast werken aan je eigen kant. Een online cursus helpt je om patronen te herkennen, je grenzen te versterken en sterker in je schoenen te staan. Je volgt 5 tot 8 sessies in je eigen tempo. De eerste sessie is gratis.
- Omgaan met verslaving in de relatie past als je wilt leren hoe je als partner met de verslaving omgaat.
- Grenzen stellen in de relatie past als je merkt dat je jezelf steeds wegcijfert.
- Samen door een crisis past als jullie samen een zware periode doormaken en het samen willen aanpakken.
De bundel Relatie op de rit combineert drie programma's voor €49, en Alles-in-een geeft voor €79 toegang tot alle programma's. Twijfel je wat past? Doe de korte gratis check.
Als je partner hulp zoekt
Het kan een grote opluchting zijn als je partner besluit hulp te zoeken. Toch is herstel van een verslaving meestal geen rechte lijn. Er kunnen periodes komen waarin het goed gaat en periodes waarin je partner terugvalt. Voor jou als partner is dat vaak zwaar, omdat de hoop steeds weer op de proef wordt gesteld.
Je rol tijdens het herstel
Je kunt je partner steunen, maar je bent niet verantwoordelijk voor het herstel. Dat ligt bij je partner en bij de hulpverlening. Het helpt om daar duidelijke afspraken over te maken. Wat wil je partner van jou, en wat kun jij geven? Spreek ook af wat er gebeurt bij een terugval, zodat je niet steeds opnieuw hoeft te bepalen hoe je reageert.
Vertrouwen opnieuw opbouwen
Na jaren van gebroken beloftes is vertrouwen vaak beschadigd. Dat herstelt niet in een paar weken. Vertrouwen groeit door herhaalde ervaringen dat je partner doet wat hij of zij zegt. Geef jezelf toestemming om voorzichtig te zijn, ook als het goed gaat. Meer hierover lees je in ons artikel vertrouwen terugwinnen na leugens.
Oefening: mijn grenzen bij terugval
Schrijf voor jezelf op wat je wel en niet accepteert als je partner terugvalt. Bijvoorbeeld: ik betaal geen schulden meer af, ik blijf niet in huis als je onder invloed agressief wordt, of ik vertel het aan je hulpverlener als je dat zelf niet doet. Bespreek deze grenzen op een rustig moment met je partner. Zo weet ieder waar hij of zij aan toe is, en hoef je niet in het moment zelf te beslissen.
Kinderen en verslaving
Als er kinderen zijn, merken zij vaak meer dan je denkt. Leg in eenvoudige woorden uit dat papa of mama ziek is van het drinken, gokken of gebruiken, en dat het niet hun schuld is. Zorg dat ze iemand hebben bij wie ze terechtkunnen.
Wanneer direct hulp zoeken
Een verslaving kan gepaard gaan met agressie of onveiligheid. Word je bedreigd, geslagen of ben je bang voor je partner, of maak je je zorgen om de veiligheid van de kinderen, neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800-2000, gratis en dag en nacht bereikbaar. Voel je je langdurig somber of angstig, of slaap je slecht, praat dan met je huisarts. Heb je gedachten aan zelfdoding, praat er dan over met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of 113.nl. Bij direct gevaar bel je altijd 112.
Wil je eerst een beeld krijgen van jullie relatie? Met de gratis Relatiecheck beantwoord je 12 vragen en zie je welk van de 4 profielen bij jullie past, zonder dat je een e-mailadres hoeft in te vullen.
Veelgestelde vragen over een partner met een verslaving
Kan ik mijn partner dwingen om hulp te zoeken?
Nee, je kunt je partner niet dwingen. Je kunt wel duidelijk zijn over wat je ziet, wat het met je doet en welke grenzen je stelt. Dat kan je partner helpen om de stap te zetten.
Ben ik medeschuldig als ik blijf?
Nee. Blijven of gaan is een persoonlijke keuze die tijd kost. Wat helpt, is stoppen met afdekken en goed voor jezelf zorgen, ongeacht wat je besluit.
Waar kan ik als naaste terecht?
Je huisarts kan je doorverwijzen. Veel instellingen voor verslavingszorg bieden informatie en steun voor naasten. Ook praten met vrienden of lotgenoten helpt.
Is een online cursus genoeg?
Voor de verslaving zelf niet, daarvoor is persoonlijke hulp nodig. De cursus helpt jou als partner om sterker te staan en je grenzen te bewaken.
Mag ik boos zijn op mijn partner?
Ja. Boosheid is een begrijpelijke reactie op gebroken beloftes en zorgen. Zoek een veilige manier om die boosheid te uiten, bijvoorbeeld door erover te praten met iemand die je vertrouwt.
Wat als mijn partner terugvalt?
Terugval komt bij herstel vaak voor. Houd je aan de grenzen die je hebt afgesproken en moedig je partner aan om contact te zoeken met de hulpverlening.
Jij telt ook
Leven met een partner met een verslaving vraagt veel van je. Je kunt de verslaving niet oplossen, maar je kunt wel stoppen met afdekken, je grenzen aangeven en goed voor jezelf zorgen. Zoek steun, voor jezelf en waar mogelijk voor je partner. Wil je weten welk programma bij jou past? Start hier met de gratis check en zet vandaag een stap voor jezelf.
Team relatieproblemen.nl