Mijn partner praat met een AI-chatbot: telt dat als vreemdgaan?

Je ziet een melding op het scherm van je partner, of je merkt dat hij of zij 's avonds lang zit te typen. Dan blijkt het geen collega of oude vlam te zijn, maar een AI-chatbot die flirt, complimenten geeft en altijd tijd heeft. Misschien voel je je gekwetst, misschien vooral verward. Het is 'maar' een computerprogramma, toch? Tegelijk voelt het alsof er iets tussen jullie in is komen te staan.

Die verwarring is begrijpelijk. Romantische AI-chatbots zijn nieuw en er bestaan nog geen vaste afspraken over wat wel en niet oké is. In dit artikel lees je wat onderzoek uit de Verenigde Staten en Canada hierover zegt, waarom het antwoord op de vraag 'is dit vreemdgaan?' vooral bij jullie samen ligt, en hoe je er een eerlijk gesprek over kunt voeren.

Wat is een romantische AI-chatbot?

Een romantische AI-chatbot, ook wel AI-companion genoemd, is een digitaal programma dat kan sms'en, praten en flirten, en dat altijd beschikbaar is. Je kunt het helemaal naar je eigen smaak instellen. Volgens een artikel van onderzoekers uit Montreal op The Conversation steeg het aantal van zulke apps tussen 2022 en 2025 met 700 procent. Een van de bekendere, Character.AI, meldde in 2025 ongeveer 20 miljoen maandelijkse actieve gebruikers.

De aantrekkingskracht is goed te begrijpen. Zo'n chatbot geeft je het gevoel gehoord, gewild en begrepen te worden. Volgens dezelfde bron zijn deze systemen ontworpen om gehechtheid aan te moedigen, waardoor mensen ze gaan vermenselijken. Sommige gebruikers voelen zich er zelfs beter door gekend dan door hun echte partner. Voor de een gaat het om erotisch rollenspel, voor de ander groeit het uit tot iets wat op daten lijkt.

Amerikaans onderzoek onder jongvolwassenen

Het Wheatley Institute van Brigham Young University ondervroeg voor het rapport Secret Soulmates 2.431 Amerikaanse volwassenen van 18 tot 30 jaar. Van de jongvolwassenen die daten, verloofd of getrouwd zijn, gaf 1 op de 7 (15 procent) aan regelmatig contact te hebben met een AI-chatbot die een romantische partner nabootst. Nog eens 20 tot 30 procent had er op een bepaald moment op zijn minst mee geëxperimenteerd. Mannen deden dit iets vaker dan vrouwen, maar het verschil was klein.

Opvallend: het gebruik van romantische AI-chatbots hing samen met een lagere relatiekwaliteit. Gebruikers rapporteerden een minder stabiele relatie, een grotere kans op een breuk of scheiding en minder goede communicatie met hun echte partner. Ook was er veel geheimhouding, terwijl veel gebruikers zelf juist positief tegenover hun gebruik stonden.

Canadees onderzoek: zien mensen het als vreemdgaan?

De onderzoekers achter het artikel op The Conversation vroegen 1.815 Canadese volwassenen of zij het als vreemdgaan zouden zien als hun partner een romantische AI-chatbot gebruikt. Ongeveer de helft zei ja, en zo'n driekwart zei negatief te zullen reageren. Die reacties waren ongeveer even negatief als op datingapps en webcammen, waarbij wel een echt mens betrokken is. Bijna twee derde van de gebruikers hield het gebruik verborgen voor hun partner.

Niet iedereen dacht er hetzelfde over. Vrouwen zagen het ongeveer twee keer zo vaak als vreemdgaan als mannen, en Gen Z reageerde negatiever dan oudere deelnemers. Mensen in niet-monogame relaties zagen het ongeveer half zo vaak als ontrouw. Het artikel noemt daarnaast Amerikaanse enquêtes waarin ongeveer een derde zei dat het gebruik door een partner als vreemdgaan zou tellen. De onderzoekers benadrukken dat hun eigen Canadese studie nog niet gepubliceerd is en dat de resultaten voorzichtig gelezen moeten worden.

Belangrijk: een verband is geen oorzaak

Al deze cijfers komen uit enquêtes in de Verenigde Staten en Canada. Ze laten alleen een verband zien, geen oorzaak en gevolg. De Wheatley-onderzoekers zeggen dat zelf ook: omdat ze mensen op één moment ondervroegen, is niet duidelijk wat de richting is. Het kan zijn dat mensen in een minder goede relatie eerder naar een chatbot grijpen. Het kan ook zijn dat het gebruik de band met de partner verzwakt. Uit deze gegevens kun je dus niet concluderen dat een AI-chatbot jouw relatie kapotmaakt. Volgens The Conversation is ook nog niet onderzocht hoe dit gebruik zich in relaties over langere tijd ontwikkelt.

Telt het als vreemdgaan? Het hangt af van jullie afspraken

Er bestaat geen objectieve grens. Vreemdgaan wordt meestal gezien als het schenden van exclusiviteit, seksueel of emotioneel, waarbij liefde, aandacht of emotionele energie wegvloeit van je partner. Een chatbot kan precies dat gevoel oproepen, ook al is er geen ander mens bij betrokken. Of het voor jou vreemdgaan is, hangt dus af van wat jullie samen als trouw beschouwen.

Een handig onderscheid uit het Canadese artikel is dat tussen privacy en geheimhouding. Iedereen mag dingen voor zichzelf hebben. Het wordt lastig als iets bewust verborgen wordt, of als het de plek inneemt van gesprekken en het oplossen van conflicten met jou. Vragen die je kunnen helpen:

• Werd het gebruik verzwegen, of was het gewoon nooit ter sprake gekomen?
• Gaat het om af en toe spelen, of om een dagelijkse emotionele band?
• Bespreekt je partner dingen met de chatbot die hij of zij niet meer met jou deelt?
• Vergelijkt je partner jou met de chatbot?
• Is er seksuele inhoud bij betrokken, en hoe kijken jullie daar allebei tegenaan?

Herken je vooral dat jullie de laatste tijd langs elkaar heen leven? Dan kan de chatbot ook een signaal zijn van iets wat al eerder speelde. Lees dan ook ons artikel over emotionele afstand in je relatie.

Zo voer je het gesprek

De onderzoekers op The Conversation stellen dat de belangrijkste vraag niet alleen is of het vreemdgaan is, maar hoe het gebruik is ontstaan, of het verteld werd, in welke behoefte het voorziet en hoe jullie het allebei zien. Die vragen vormen een goede basis voor een gesprek.

1. Kies een rustig moment. Begin niet midden in een ruzie of vlak nadat je iets op de telefoon hebt gezien. Laat je eerste emotie eerst wat zakken.
2. Begin bij je eigen gevoel. Zeg bijvoorbeeld: 'Ik voelde me gekwetst toen ik het zag, en ik wil begrijpen wat het voor je betekent.' Dat werkt beter dan een beschuldiging.
3. Vraag naar de behoefte erachter. Zoekt je partner aandacht, bevestiging, seksuele ontspanning, of iemand die niet oordeelt? Dat vertelt je vaak meer dan de chatbot zelf.
4. Luister zonder meteen te reageren. Het kan pijnlijk zijn om te horen wat je partner mist. Probeer het te zien als informatie, niet als aanval.
5. Maak samen afspraken. Wat vinden jullie allebei acceptabel? Misschien helemaal niet, misschien alleen zonder romantische of seksuele inhoud, misschien met volledige openheid. Er is geen goed of fout antwoord, zolang jullie het allebei kunnen dragen.
6. Kom er later op terug. Spreek af om over een paar weken te checken hoe het gaat. Grenzen kunnen verschuiven.

Ben jij zelf degene die een chatbot gebruikt? Dan is open zijn meestal de beste stap, ook al is het ongemakkelijk. Het Wheatley-rapport wijst erop dat zulke apps zijn ontworpen om een gevoel van intimiteit en vertrouwen op te roepen. Het kan dus helpen om eerlijk tegen jezelf te zijn over wat de chatbot je geeft, en of je dat ook bij je partner zou kunnen zoeken.

Als het vertrouwen geschaad is

Voelt het voor jou wel als ontrouw, dan is die pijn echt, ook al was er geen ander mens bij. Vooral het verzwijgen kan hard aankomen. Het herstel lijkt dan op dat na andere vormen van verraad: erkenning, openheid en tijd. In ons artikel over vertrouwen terugwinnen na leugens lees je hoe je dat stap voor stap kunt aanpakken. Voelt het als een echte affaire, dan vind je ook bruikbare handvatten in je relatie redden na vreemdgaan.

Komen jullie er samen niet uit, of lopen gesprekken steeds vast? Dan kan een neutrale derde helpen. Een therapeut kan jullie helpen ontdekken welke behoeften er onder het gebruik liggen en welke grenzen bij jullie passen. Zoek gerust een relatietherapeut bij jou in de buurt.

Is praten met een AI-chatbot altijd vreemdgaan?

Nee. Er is geen algemene regel. In het Canadese onderzoek zag ongeveer de helft van de mensen het als ontrouw, de andere helft niet. Het hangt af van wat jullie samen als trouw beschouwen en of het gebruik verborgen werd.

Maakt een AI-chatbot mijn relatie kapot?

Dat kun je uit de huidige onderzoeken niet concluderen. De Amerikaanse en Canadese enquêtes laten alleen een verband zien met een minder stabiele relatie en slechtere communicatie, geen oorzaak. Het kan ook zijn dat mensen in een moeilijke relatie eerder een chatbot gaan gebruiken.

Waarom houden mensen het gebruik vaak geheim?

In het Canadese onderzoek hield bijna twee derde van de gebruikers het verborgen. Het Wheatley-rapport noemt mogelijke redenen zoals schaamte, zorgen over de reactie van de partner of moeite om het uit te leggen.

Wat als mijn partner niet wil stoppen?

Probeer eerst te begrijpen wat de chatbot voor je partner betekent en vertel eerlijk wat het met jou doet. Komen jullie niet tot afspraken die voor allebei werken, dan kan een relatietherapeut helpen om het gesprek verder te brengen.