Uit elkaar gaan is altijd ingrijpend, maar als er kinderen zijn, komt er een extra laag bij. Je moet niet alleen je eigen verdriet, boosheid of twijfel een plek geven, je wilt ook dat je kinderen er zo goed mogelijk doorheen komen. Misschien weet je nog niet zeker of je wilt stoppen en lig je 's nachts te piekeren over wat het beste is voor iedereen. Misschien is de beslissing al genomen en vraag je je af hoe je het de kinderen vertelt en hoe je daarna samen ouder blijft. In dit artikel lees je waar je aan kunt denken bij uit elkaar gaan met kinderen, van de eerste twijfel tot de nieuwe situatie, met concrete voorbeelden en oefeningen die je kunt gebruiken.
Eerst: weet je het zeker?
Veel ouders blijven lang twijfelen, en dat is begrijpelijk. Ze willen hun kinderen een uiteenvallend gezin besparen, maar merken ook dat de spanning thuis voor iedereen voelbaar is. Neem de tijd om voor jezelf helder te krijgen wat je wilt, want een beslissing die je in een heftige ruzie neemt, voelt de dag erna vaak anders. Stel jezelf eerlijke vragen, zoals of er nog iets is wat je samen wilt proberen en of de relatie vooral zwaar is door een moeilijke periode of dat het probleem dieper ligt.
In ons artikel twijfel over je relatie: stoppen of doorgaan vind je vragen die je helpen om die twijfel te onderzoeken. Zijn er vooral veel conflicten, lees dan ook veel ruzie in je relatie, wat te doen. Soms blijkt dat een relatie vooral onder druk staat door het ouderschap zelf, met weinig slaap, weinig tijd voor elkaar en eindeloze discussies over opvoeding. Dan kan het de moeite waard zijn om eerst daaraan te werken, voordat je een definitieve keuze maakt.
Blijven voor de kinderen?
Die vraag stellen veel ouders zich, en er is geen antwoord dat voor iedereen klopt. Wat kinderen in elk geval merken, is de sfeer in huis. Veel spanning, harde ruzies of juist een ijzige stilte zijn zwaar voor een kind, of de ouders nu samen blijven of niet. Of je blijft of gaat, de manier waarop jullie met elkaar omgaan telt dus altijd mee. Dat is ook een geruststellende gedachte, want daar hebben jullie allebei invloed op.
Twijfel je nog of je relatie toekomst heeft? De online cursus Stoppen of doorgaan helpt je zonder druk helderheid te krijgen over wat je wilt en waarom. Staat jullie relatie vooral onder druk door het ouderschap, bekijk dan Kinderen en de relatie. Weet je niet waar je moet beginnen? Doe dan de korte gratis check en ontdek wat bij jullie situatie past.
Als de beslissing genomen is
Zorg eerst voor jezelf
Je kunt pas goed voor je kinderen zorgen als je zelf overeind blijft. Zoek steun bij vrienden, familie of je huisarts, en gun jezelf verdriet, boosheid en soms ook opluchting, zelfs als die gevoelens door elkaar heen lopen. Probeer je eigen emoties zoveel mogelijk bij volwassenen te bespreken en niet bij je kinderen. Kinderen voelen zich al snel verantwoordelijk voor een ouder die verdrietig is, en dat is een last die ze niet hoeven te dragen.
Spreek samen af hoe je het vertelt
Als het enigszins mogelijk is, vertel je het de kinderen samen. Bespreek van tevoren wat jullie gaan zeggen, zodat je hetzelfde verhaal vertelt en de kinderen niet het gevoel krijgen dat ze moeten kiezen. Houd het eenvoudig en passend bij de leeftijd, want een kleuter heeft andere woorden nodig dan een puber. Zeg duidelijk dat het niet hun schuld is, omdat kinderen dat soms denken, ook als je het niet verwacht. Laat details over de redenen of de schuldvraag weg, want dat is iets tussen volwassenen.
Kinderen willen vooral weten wat er voor hen verandert en wat hetzelfde blijft. Waar gaan ze wonen, blijven ze op dezelfde school, wanneer zien ze papa en wanneer mama, en mag de hond mee? Hoe concreter je die vragen kunt beantwoorden, hoe meer houvast ze hebben. Weet je iets nog niet, zeg dat dan eerlijk en vertel wanneer je het wel weet. Laat ook ruimte voor vragen en gevoelens, niet alleen op dat moment, maar ook in de weken erna.
Oefening: het gezamenlijke verhaal
Ga voordat jullie het de kinderen vertellen samen zitten en schrijf in drie of vier eenvoudige zinnen op wat jullie zeggen. Begin met wat er gaat gebeuren, zeg daarna dat het niet hun schuld is en dat jullie allebei altijd van ze blijven houden. Schrijf vervolgens op welke vragen jullie verwachten en wat jullie daarop antwoorden. Lees het verhaal hardop aan elkaar voor en pas het aan tot jullie er allebei achter kunnen staan.
Verwacht verschillende reacties
Het ene kind huilt, het andere lijkt nergens last van te hebben en vraagt wat er vanavond gegeten wordt. Beide reacties zijn normaal, en een rustige reactie betekent niet dat een kind niets voelt. Verwerking komt vaak in golven, soms pas weken of maanden later. Let op veranderingen in slaap, eten, schoolprestaties of gedrag, en bespreek zorgen met school of de huisarts als je merkt dat het niet goed gaat.
Samen ouder blijven
Jullie relatie als partners stopt, maar jullie blijven ouders van dezelfde kinderen. Dat is misschien het moeilijkste deel, en tegelijk het deel dat voor je kinderen het meeste verschil maakt. Neem Esther en Ruben als voorbeeld. Na hun scheiding spraken ze af dat ze nooit via de kinderen met elkaar communiceren, en dat ze elke zondagavond een kort bericht sturen over de week die komt. Dat voelde in het begin geforceerd, maar het zorgde ervoor dat hun kinderen niet steeds tussen twee huizen in hoefden te bemiddelen.
Maak een ouderschapsplan
Ouders die getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, zijn in Nederland verplicht om bij een scheiding een ouderschapsplan te maken. Ook als jullie alleen samenwoonden, is het verstandig om afspraken vast te leggen. In zo'n plan staan onder meer de verdeling van zorg en kosten, hoe jullie elkaar informeren over de kinderen en hoe jullie belangrijke beslissingen nemen. Een mediator of advocaat kan helpen bij het opstellen en bij de juridische kant. Voor actuele informatie over regels en procedures kun je terecht bij de Rijksoverheid of het Juridisch Loket.
Houd conflicten weg bij de kinderen
Praat niet negatief over de andere ouder als de kinderen erbij zijn, ook niet in een bijzin of met een zucht. Gebruik je kinderen nooit als boodschapper, want dat zet ze midden in een conflict waar ze niets mee te maken hebben. Bespreek lastige onderwerpen op een moment dat de kinderen er niet bij zijn, bijvoorbeeld per mail of in een vooraf afgesproken gesprek. Laat je kind vooral merken dat het van allebei de ouders mag houden, zonder zich schuldig te hoeven voelen.
Communiceer zakelijk en voorspelbaar
Het helpt om je ex-partner een beetje te zien als een collega met wie je samen een belangrijk project hebt, namelijk jullie kinderen. Korte, vriendelijke en duidelijke berichten werken meestal beter dan lange gesprekken waarin oude pijn weer opspeelt. Een gedeelde agenda voorkomt veel discussie over wie wanneer zorgt. Lopen gesprekken toch steeds uit de hand, kies dan voor vaste momenten en een vast kanaal, zodat niet elk bericht een nieuw conflict wordt.
Oefening: het zakelijke bericht
Schrijf het volgende bericht aan je ex-partner eerst in een concept. Lees het daarna terug met de vraag of je het ook zo naar een collega zou sturen. Haal verwijten, oude kwesties en sarcasme eruit, en houd alleen de feiten en het verzoek over. Verstuur het pas als je er rustig naar kunt kijken, en merk op of het antwoord anders is dan je gewend bent.
Een nieuwe fase, misschien een nieuw gezin
Na verloop van tijd krijgen jij of je ex misschien een nieuwe partner. Ga daar rustig mee om richting de kinderen en geef ze de tijd om te wennen. Introduceer een nieuwe partner pas als de relatie stabiel is, zodat je kinderen niet opnieuw iemand verliezen. Ontstaat er een samengesteld gezin, dan komen er nieuwe vragen bij over loyaliteit, opvoeding en ieders rol. De cursus Samengesteld gezin helpt je die vragen samen te beantwoorden.
Wanneer hulp zoeken
Merk je dat jij of je kinderen langere tijd vastlopen, slecht slapen of somber zijn, bespreek het dan met de huisarts, die met je kan meedenken over passende hulp. Is er sprake van geweld, bedreiging of angst thuis, dan gaat veiligheid altijd voor, voor jou en voor je kinderen. Neem in dat geval contact op met Veilig Thuis via 0800-2000, gratis en anoniem, en houd er rekening mee dat de adviezen over samen vertellen en samen ouderen dan niet zomaar gelden. Heb je gedachten aan zelfdoding, praat er dan over met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of 113.nl. Bij direct gevaar bel je altijd 112.
Veelgestelde vragen over uit elkaar gaan met kinderen
Wanneer vertel ik het de kinderen?
Vertel het als de beslissing echt genomen is en jullie in grote lijnen weten wat er gaat veranderen. Doe het liever niet vlak voor school of bedtijd, maar op een rustig moment waarop er daarna tijd is voor vragen. Een weekendochtend werkt voor veel gezinnen beter dan een doordeweekse avond.
Wat zeg ik als mijn kind vraagt waarom?
Geef een eerlijk maar eenvoudig antwoord, zoals "we hebben veel geprobeerd, maar we zijn samen niet meer gelukkig". Voeg daar altijd aan toe dat jullie allebei de ouders blijven en altijd van je kind blijven houden. Details over wie wat heeft gedaan, horen er niet bij.
Is co-ouderschap altijd het beste?
Dat hangt af van jullie situatie, zoals de afstand tussen de huizen, de leeftijd van de kinderen en hoe goed jullie samenwerken. Kijk vooral naar wat voor jullie kinderen werkbaar en voorspelbaar is. Een regeling mag later ook worden bijgesteld als de situatie verandert.
Moet ik een ouderschapsplan maken als we niet getrouwd waren?
Voor samenwoners is het niet altijd verplicht, maar het is wel verstandig om afspraken vast te leggen. Zo voorkom je later onduidelijkheid over zorg en kosten. Laat je over de regels voor jouw situatie informeren door het Juridisch Loket, een mediator of een advocaat.
Je hoeft dit niet alleen te doen
Uit elkaar gaan met kinderen is een van de zwaarste dingen die je kunt meemaken. Toch kun je er met aandacht, eerlijke gesprekken en goede afspraken voor zorgen dat je kinderen zich veilig en geliefd blijven voelen. Twijfel je nog, of wil je weten welke begeleiding nu bij je past? Start hier met de gratis check en ontdek welk programma jou verder helpt.
Team relatieproblemen.nl