De boom staat, de boodschappen zijn gedaan en de agenda zit vol met bezoek aan beide families. En toch zitten jullie op tweede kerstdag zwijgend in de auto, na een ruzie die begon over wie er te laat klaar was. Veel stellen kijken uit naar de feestdagen en merken tegelijk dat juist die dagen de meeste spanning geven. Verwachtingen zijn hoog, de planning is vol en er is weinig tijd om even bij te komen. In dit artikel lees je waarom ruzie tijdens de feestdagen zo vaak voorkomt, hoe jullie het voor een deel kunnen voorkomen en hoe je het weer goedmaakt als het toch is misgegaan, met voorbeelden en oefeningen voor de komende weken.
Waarom de feestdagen zo vaak voor ruzie zorgen
De feestdagen zijn geen gewone dagen, en dat merk je aan alles. Het ritme van werk en school valt weg, jullie zijn veel samen en er is weinig ruimte om je even terug te trekken. Daarbij komen verwachtingen over hoe het hoort te zijn: gezellig, warm en harmonieus. Hoe groter het verschil tussen dat plaatje en de werkelijkheid, hoe sneller irritatie ontstaat. Een kleine opmerking op een gewone dinsdag valt weg, maar op kerstavond met familie aan tafel kan dezelfde opmerking flink binnenkomen.
Twee families, twee tradities
Ieder van jullie neemt eigen tradities mee uit thuis. Bij de een werd kerst altijd groot gevierd met de hele familie, bij de ander was het een rustige dag met z'n vieren op de bank. Wat de een als vanzelfsprekend ziet, voelt voor de ander als een opgave. Denk aan Mirjam en Kevin, die elk jaar ruzie kregen over de vraag bij wiens ouders ze eerste kerstdag zouden zijn. Pas toen ze erover praatten, bleek dat het voor Kevin niet om zijn ouders ging, maar om het gevoel dat zijn eigen gezin er nooit echt bij hoorde.
Moe, vol en geen tijd voor jezelf
Naast de verwachtingen speelt ook vermoeidheid een grote rol. Het eind van het jaar is voor veel mensen een drukke periode, met deadlines, cadeaus kopen, eten plannen en kinderen die vrij zijn. Als je dan moe aan de feestdagen begint, is je lontje korter. Weinig slaap, veel eten en soms meer alcohol dan normaal maken het er niet makkelijker op. Het helpt om dat te weten, zodat je irritatie niet meteen ziet als een teken dat er iets mis is met jullie relatie.
Ruzie voorkomen: begin voordat de feestdagen beginnen
De meeste ruzies tijdens de feestdagen zijn voor een deel te voorkomen door vooraf samen te plannen. Dat klinkt misschien weinig romantisch, maar het haalt veel spanning weg. Bespreek ruim van tevoren wat jullie allebei belangrijk vinden, waar je tegenop ziet en hoe jullie de dagen willen verdelen. Zo hoeven jullie niet op kerstavond zelf te onderhandelen. Het geeft ook duidelijkheid aan de families, als jullie op tijd vertellen wat het plan is.
Oefening: het feestdagengesprek
Neem een paar weken voor de feestdagen een avond om samen drie vragen te beantwoorden. Wat wil ik deze feestdagen echt niet missen? Waar zie ik tegenop? Wat heb ik van jou nodig om het een fijne tijd te laten zijn? Luister naar elkaars antwoorden zonder meteen te reageren en maak daarna samen een plan waarin van ieder van jullie minstens één wens terugkomt.
Maak afspraken over bezoek en tijd samen
Veel spanning ontstaat rond bezoek aan familie. Spreek vooraf af hoe lang jullie ergens blijven, hoe jullie het eerlijk verdelen over beide families en wat jullie doen als een van jullie eerder weg wil. Een geheim teken of een afgesproken zin kan helpen, zodat je niet in het bijzijn van iedereen hoeft te overleggen. Plan daarnaast bewust een moment alleen voor jullie tweeën, bijvoorbeeld een wandeling op tweede kerstdag of een rustige avond tussen kerst en oud en nieuw. Zo blijven jullie ook in een drukke periode met elkaar verbonden.
Bespreek de lastige familieleden van tevoren
Is er een familielid dat altijd opmerkingen maakt over jullie keuzes, of speelt er een oud conflict? Bespreek dan vooraf hoe jullie daarmee omgaan. Wie reageert er als er iets vervelends wordt gezegd, en wat zeggen jullie dan? Een afspraak als "ik zeg er iets van tegen mijn eigen familie, jij hoeft dat niet te doen" geeft veel rust. Meer over grenzen stellen naar de familie lees je in ons artikel over omgaan met schoonfamiliestress.
Willen jullie leren ruzie te maken zonder elkaar te kwetsen? In de online cursus Ruzie maken zonder schade werken jullie in je eigen tempo aan meningsverschillen die niet uit de hand lopen, ook in drukke periodes. Twijfel je welk programma bij jullie past? Doe dan de korte gratis check en zie in een paar minuten waar je kunt beginnen.
Als de spanning oploopt tijdens de feestdagen
Ook met de beste voorbereiding kan het misgaan. Merk je dat je irritatie oploopt, probeer dan eerst even afstand te nemen voordat je reageert. Ga naar buiten, help in de keuken of zoek even een rustige kamer op. Midden in een volle huiskamer is het vrijwel onmogelijk om een goed gesprek te voeren, dus stel het liever uit. Zeg bijvoorbeeld zachtjes tegen je partner: "Ik zit ergens mee, kunnen we het er straks thuis over hebben?"
Niet in de auto, niet om middernacht
Twee momenten zijn berucht voor ruzies tijdens de feestdagen: de autorit naar huis na een familiebezoek en laat op de avond als jullie allebei moe zijn. Juist dan komen alle opgekropte irritaties eruit, terwijl er weinig ruimte is om goed te luisteren. Spreek daarom af dat jullie de dingen die dwarszitten de volgende dag bespreken, als jullie uitgerust zijn. Dat betekent niet dat je het wegstopt, maar dat je een beter moment kiest. Vaak blijkt de volgende ochtend dat het minder groot is dan het de avond ervoor voelde.
Oefening: de dagelijkse vijf minuten
Neem tijdens de feestdagen elke dag vijf minuten voor elkaar, bijvoorbeeld voordat jullie gaan slapen of bij het eerste kopje koffie. Vertel ieder om de beurt wat die dag fijn was en wat je lastig vond. Vraag daarna wat de ander morgen van je nodig heeft. Zo blijven kleine irritaties niet hangen en weten jullie van elkaar hoe het gaat.
Na de ruzie: het weer goedmaken
Is er toch ruzie geweest, dan is het belangrijk dat jullie het niet laten liggen tot na de feestdagen. Een kleine herstelpoging kan veel doen, zoals een excuus, een knuffel of een kop thee. Begin bij je eigen aandeel, bijvoorbeeld: "Ik was moe en reageerde te fel toen je moeder iets zei, dat spijt me." Daarna kunnen jullie op een rustig moment kijken waar de ruzie eigenlijk over ging. Vaak zit er een behoefte onder, zoals je gesteund voelen of even rust hebben.
Merk je dat jullie ook buiten de feestdagen vaak in hetzelfde patroon belanden, dan is het de moeite waard om daar breder naar te kijken. In ons artikel over veel ruzie in je relatie lees je hoe je zo'n patroon herkent en doorbreekt. De feestdagen vergroten vaak uit wat er al speelde. Dat kan ook een kans zijn om er in het nieuwe jaar mee aan de slag te gaan.
Wanneer hulp zoeken
De feestdagen kunnen ook zwaar zijn als je je eenzaam voelt in je relatie, rouwt om iemand die er niet meer is of al lang somber bent. Houdt dat aan of slaap je er slecht door, praat dan met je huisarts, die met je kan meedenken over passende ondersteuning. Lopen ruzies uit op schreeuwen, dreigen of geweld, of ben je bang voor je partner, neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800-2000, gratis en anoniem. Heb je gedachten aan zelfdoding, praat er dan over met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of 113.nl, ook tijdens de feestdagen. Bij direct gevaar bel je altijd 112.
Benieuwd waar jullie ruzies vooral over gaan? De gratis Relatiecheck helpt je dat te ordenen: 12 vragen, 4 mogelijke profielen en je hoeft geen e-mailadres in te vullen.
Veelgestelde vragen over ruzie tijdens de feestdagen
Is het normaal dat we juist met de feestdagen ruzie hebben?
Ja, veel stellen herkennen dat. Hoge verwachtingen, vermoeidheid en veel tijd met familie maken het een gevoelige periode. Het zegt niet automatisch iets over de kwaliteit van jullie relatie.
Hoe verdelen we de feestdagen eerlijk over beide families?
Er is geen vaste regel, maar veel stellen wisselen per jaar af of verdelen de dagen. Kijk vooral naar wat voor jullie allebei redelijk voelt, en vertel het plan op tijd aan beide families. Jullie mogen ook kiezen voor een dag alleen met jullie eigen gezin.
Wat als mijn partner niet wil plannen?
Vraag dan wat plannen voor je partner lastig maakt, misschien voelt het als gedoe of als druk. Begin klein, met één of twee afspraken over de belangrijkste momenten. Vaak merkt je partner zelf hoeveel rust dat geeft.
Moeten we een ruzie tijdens het familiebezoek meteen uitpraten?
Liever niet, want met familie om je heen is er geen ruimte voor een goed gesprek. Spreek af dat jullie het later bespreken en doe dat ook echt. Zo voorkom je dat de ruzie groter wordt dan nodig.
Maak er samen een fijne tijd van
Ruzie tijdens de feestdagen is heel menselijk, maar het hoeft niet elk jaar zo te gaan. Door vooraf te bespreken wat jullie willen, afspraken te maken over bezoek en tijd samen, en lastige gesprekken naar een beter moment te verschuiven, wordt het een stuk rustiger. En als het toch misgaat, kun je het samen weer goedmaken. Wil je weten welke aanpak bij jullie past? Start hier met de gratis check en begin het nieuwe jaar met een eerste stap.
Team relatieproblemen.nl