Jullie hebben elkaar gevonden, en daarmee ook elkaars kinderen, ex-partners en gewoontes. Een samengesteld gezin begint vaak met veel hoop, maar in de praktijk blijkt het samenvoegen van twee gezinnen ingewikkelder dan gedacht. De kinderen accepteren je partner niet meteen, jullie hebben verschillende ideeën over opvoeden en de ex blijft een rol spelen. Daardoor komt jullie relatie onder druk te staan, terwijl er weinig tijd en energie overblijft voor elkaar. In dit artikel lees je waar het in een samengesteld gezin vaak schuurt, hoe jullie als stel een team vormen, hoe je omgaat met de kinderen en de ex en welke hulp past als jullie er samen niet uitkomen, met voorbeelden en oefeningen.
Waarom een samengesteld gezin zoveel vraagt
In een eerste gezin groeit alles geleidelijk. Jullie worden samen ouders en ontwikkelen samen gewoontes. In een samengesteld gezin komen bestaande gezinnen met eigen regels, geschiedenis en loyaliteiten ineens samen. Kinderen hebben vaak al een scheiding meegemaakt en kunnen zich verscheurd voelen tussen hun ouders. De nieuwe partner wil graag een plek, maar weet niet altijd welke. En de biologische ouder voelt zich soms klem zitten tussen partner en kind.
Veelvoorkomende spanningen
- Verschillende regels over bedtijd, schermtijd en opvoeding.
- Kinderen die de nieuwe partner afwijzen of uitspelen.
- Het gevoel dat de partner zijn of haar eigen kinderen voortrekt.
- Contact met de ex dat voor spanning zorgt.
- Weinig tijd en ruimte voor de relatie zelf.
Als stel een team vormen
De basis van een samengesteld gezin is jullie relatie. Als jullie als stel op één lijn zitten, geeft dat rust aan iedereen, ook aan de kinderen. Bespreek daarom eerst samen, zonder de kinderen erbij, hoe jullie het willen doen. Welke regels gelden in huis, wie bepaalt wat en hoe gaan jullie om met meningsverschillen? Neem die beslissingen samen en breng ze samen naar de kinderen.
De rol van de bonusouder
Voor de nieuwe partner is het vaak verleidelijk om meteen mee op te voeden. Toch werkt het meestal beter als de biologische ouder in het begin de regels handhaaft, en de bonusouder eerst een band opbouwt. Zie jezelf eerder als een betrokken volwassene dan als een vervangende ouder. Respect en vertrouwen groeien met de tijd, niet door strengheid.
Oefening: onze huisregels
Schrijf ieder voor zich de vijf regels op die je het belangrijkst vindt in huis. Leg ze naast elkaar en kijk waar jullie het eens zijn en waar niet. Kies samen de regels die voor alle kinderen gelden, en spreek af wie ze bespreekt met welke kinderen. Bekijk over een maand samen hoe het gaat.
Omgaan met de kinderen
Kinderen hebben tijd nodig om te wennen. Ze kunnen boos, verdrietig of afwijzend zijn, en dat zegt vaak meer over hun verlies dan over jou. Geef ze ruimte en dwing geen band af. Plan ook tijd waarin de biologische ouder alleen met zijn of haar kinderen is. Dat helpt kinderen om zich gezien te voelen en voorkomt het gevoel dat ze hun ouder kwijtraken.
Denk aan Mirjam en Kevin, die samen drie kinderen uit eerdere relaties hebben. Kevins dochter negeerde Mirjam maandenlang, en Mirjam voelde zich steeds meer een buitenstaander in haar eigen huis. Ze spraken af dat Kevin elke zaterdagochtend alleen iets met zijn dochter deed, en dat Mirjam zich niet meer met haar huiswerk bemoeide. Langzaam ontspande het. Na een tijd vroeg de dochter zelf of Mirjam mee wilde naar de stad.
Omgaan met de ex
In een samengesteld gezin is de ex vaak nog onderdeel van het leven, zeker als er kinderen zijn. Dat kan gevoelens van jaloezie of onzekerheid oproepen bij de nieuwe partner. Bespreek samen wat jullie nodig hebben. Hoe vaak is er contact, waarover en op welke manier? Spreek ook af dat jullie problemen met de ex niet bij de kinderen neerleggen. Meer over grenzen lees je in ons artikel grenzen stellen in je relatie.
Oefening: de stelavond
Plan elke week of twee weken een avond voor alleen jullie tweeën, zonder kinderen en zonder te praten over opvoeding of de ex. Doe iets wat jullie allebei leuk vinden. Kun je geen oppas regelen, maak dan een vast moment thuis als de kinderen slapen. Zo blijft jullie relatie meer dan een samenwerking rond het gezin.
Welke hulp past bij jullie
Lukt het niet om er samen uit te komen, dan kan een online cursus helpen. Je volgt 5 tot 8 sessies in je eigen tempo, alleen of samen, met oefeningen voor thuis. De eerste sessie is gratis.
- Samengesteld gezin past als het samenvoegen van jullie gezinnen veel spanning geeft.
- Kinderen en de relatie past als de zorg voor de kinderen jullie relatie overschaduwt.
- Grenzen stellen in de relatie past als je moeite hebt om aan te geven wat jij nodig hebt.
De bundel Relatie op de rit combineert drie programma's voor €49, en Alles-in-een geeft voor €79 toegang tot alle programma's. Twijfel je wat past? Doe de korte gratis check en zie waar je het best kunt beginnen.
Wisselende weken en twee huishoudens
In veel samengestelde gezinnen wonen kinderen deels bij jullie en deels bij hun andere ouder. Dat betekent dat het huis de ene week vol en druk is, en de andere week ineens stil. Die wisselingen vragen veel aanpassing, van de kinderen en van jullie. Kinderen moeten steeds schakelen tussen twee huizen met eigen regels. Jullie moeten steeds wennen aan een ander ritme.
Overgangsmomenten
De dagen waarop kinderen komen of gaan, zijn vaak het lastigst. Kinderen zijn dan moe, verdrietig of juist druk. Plan op die dagen weinig andere dingen en geef kinderen tijd om te landen. Een vast ritueel, zoals samen eten of een vaste avondactiviteit, helpt hen om zich weer thuis te voelen.
De kindvrije weken
Weken zonder kinderen kunnen een kans zijn om als stel tijd voor elkaar te maken. Tegelijk kan de biologische ouder de kinderen missen, terwijl de bonusouder juist geniet van de rust. Bespreek dat verschil open. Het is normaal dat jullie de weken verschillend beleven.
Oefening: het overgangsplan
Bespreek samen hoe de wisseldagen nu verlopen en wat er lastig aan is, voor jullie en voor de kinderen. Bedenk één vast ritueel voor de aankomst van de kinderen en één voor het vertrek. Spreek ook af hoe jullie de eerste avond na het vertrek samen doorbrengen. Probeer het een maand en bespreek daarna of het helpt.
Loyaliteit van kinderen
Kinderen in een samengesteld gezin voelen zich soms schuldig als ze het leuk hebben met de bonusouder, omdat het voelt als verraad aan hun andere ouder. Zeg daarom hardop dat ze van iedereen mogen houden, en spreek nooit negatief over de andere ouder waar de kinderen bij zijn.
Wanneer hulp zoeken
Merk je dat een kind langdurig niet lekker in zijn vel zit, praat dan met de huisarts of het centrum voor jeugd en gezin in je gemeente. Is er sprake van geweld, dreiging of angst in huis, voor jou of voor de kinderen, neem dan contact op met Veilig Thuis via 0800-2000, gratis en dag en nacht bereikbaar. Voel je je langdurig somber of angstig, of slaap je slecht, praat dan met je huisarts. Heb je gedachten aan zelfdoding, praat er dan over met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of 113.nl. Bij direct gevaar bel je altijd 112.
Wil je eerst weten waar het bij jullie vooral knelt? Met de gratis Relatiecheck beantwoord je 12 vragen en zie je welk van de 4 profielen bij jullie past, zonder dat je een e-mailadres hoeft in te vullen.
Veelgestelde vragen over relatieproblemen in een samengesteld gezin
Hoe lang duurt het voordat een samengesteld gezin went?
Dat verschilt per gezin en hangt af van de leeftijd van de kinderen en de situatie. Het is normaal dat het tijd kost. Geduld en duidelijke afspraken als stel helpen het meest.
Mag ik als bonusouder de kinderen van mijn partner corrigeren?
Spreek dat samen af. Vaak werkt het beter als de biologische ouder in het begin de regels handhaaft, terwijl de bonusouder een band opbouwt. Later kan dat geleidelijk veranderen.
Wat als mijn partner zijn eigen kinderen voortrekt?
Bespreek het op een rustig moment, vanuit wat je voelt en ziet, zonder verwijt. Vaak is de biologische ouder zich er niet van bewust. Samen afspraken maken over regels helpt om het eerlijker te laten voelen.
Kunnen we de cursus samen volgen?
Ja, samen of ieder apart. Samen werkt vaak prettig, omdat jullie dan dezelfde taal leren voor de gesprekken over het gezin.
Wat als de regels bij de andere ouder heel anders zijn?
Dat komt veel voor. Leg kinderen uit dat er in elk huis eigen regels gelden. Overleg waar mogelijk met de andere ouder over de belangrijkste afspraken, zoals bedtijd en schermtijd.
Hoe maken we tijd voor elkaar als de kinderen er zijn?
Plan korte momenten, zoals samen koffie drinken als de kinderen naar school zijn of even wandelen na het eten. Ook in drukke weken kan een kwartier echte aandacht veel betekenen.
Samen een nieuw gezin bouwen
Een samengesteld gezin vraagt geduld, afstemming en veel aandacht voor jullie relatie. Vorm eerst een team als stel, geef kinderen de tijd en maak duidelijke afspraken over de ex. Zo bouwen jullie stap voor stap een thuis voor iedereen. Wil je weten welk programma bij jullie past? Start hier met de gratis check en zet vandaag de eerste stap.
Team relatieproblemen.nl